माहिती

मागे एका लेखात सेंट्रिफ्यूगल फोर्सबद्दल विषय निघाला, तिथे "खरा" आणि मिथ्या="स्यूडो" या शब्दांबाबत चर्चा झाली (दुवा). त्यानिमित्ताने लक्षात आले, की अनेक भौतिकात 'सत्य' काय याविषयी वाचकांत मतभेद आहेत.

(मागील भागावरून पुढे चालू)

आत्तापर्यंत आपण वैयक्तिक सृजनशीलतेबद्दल पाहिले. आता गटाच्या किंवा समूहाच्या एकत्रित सृजनशीलतेबद्दल पाहू.

सामाजिक कार्य म्हणजे लष्कराच्या भाकर्‍या भाजणे असा समज पूर्वी लोकांमध्ये असे. मागील काही वर्षांमध्ये समाजात व अर्थव्यवस्थेमध्ये झालेल्या बदलांचे प्रतिबिंब सामाजिक कार्याच्या रचनेत व पद्धतीत झाल्याचे दिसून येते.

(मागील भागावरून पुढे चालू)

मागील भागांत म्हंटल्याप्रमाणे सृजनशीलतेची अनेक उदाहरणे स्वत:च्या व इतरांच्या अनुभवांत तसेच वा़ड्मयांत - विशेषत: विनोदांत व चातुर्यकथांत आढळून येतात. त्यांतील काही उदाहरणे खाली दिली आहेत.

सामाजीक उद्यमशीलता या सदरात मोडणारा सामाजीक गुंतवणूक म्हणून एक लेख लिहीला पण चुकून तो चर्चेत टाकला. त्यात संदर्भ दिलेला पुढचा भाग येथे सांगतो. हा लेख मोठा करण्याची इच्छा नाही.

आजचा सुधारक हे गेली एकोणीस वर्षे नागपुरहून प्रकाशित होते. विवेकवादी विचाराला वाहिलेले चिंतनशील मासिक अशी त्याची थोडक्यात ओळख करुन देता येईल. जात आरक्षण हा तसा संवेनाशिल विषय आहे. याला अनेक पैलू आहेत. तो काळ-पांढर.

बाळ पालथे होणे, बसणे  रांगणे, उभे राहणे आणि मग चालणे या काही अश्या हालचाली आहेत ज्या आपल्या वाढत्या वयाचे मैलाचे दगड म्हणून ओळखले जातात. मग शाळा आणि मग शाळेला जाणे.

(मागील भागावरून पुढे चालू)

आज तर माझी खूप म्हणजे खूपच मजा होती. माझे दुसरे आजोबा पण घरी आले होते. ते पुण्याला राहतात वाड्यात. काय मजा येते तिथे. गेल्यावेळी मी गेलो असताना आजोबांनी मला भोवरा फिरवायला शिकवले होते. तो पण दोरीवाला भोवरा.

१ कि.मी. लांब सैनिकांची रांग होती. शेवटच्या सैनिकाच्या शेजारी अधिकारी उभा होता. त्याने चला म्हणल्यावर सर्व सैनिक चालु लागले. अधिकारीदेखील चालु लागला. त्याला पहिल्या सैनिकाला गाठुन परत शेवटच्या सैनिकाजवळ यायचे आहे.

एखाद्या लोकप्रिय नवीन औषधावर बंदी येते, तेव्हा "असे कसे?" म्हणून प्रश्नचिह्न उभे राहाते. एक ताजे उदाहरण आहे मर्क कंपनीचे व्हायॉक्स (रोफेकॉक्सिब) हे वेदनाशामक औषध. २००४मध्ये हे औषध कंपनीने स्वतःहून विकणे बंद केले.

(मागील भागावरून पुढे)

नवीन कल्पना सुचण्यासाठी मेंदूला चालना देण्याचे काही मार्ग :

आग्र्याच्या तुरुंगात १००० खोल्या आहेत. प्रत्येक खोलीत १ कैदी आहे. खोल्यांचे क्रमांक १ ते १००० असे आहेत. प्रजासत्तकदिनानिमित्त काहीजणांना मुक्त करायचे होते. त्यासाठी एक क्लृप्ती लढवली.

(मागील भागावरून पुढे)

आता मेंदूच्या व्यायामासाठी आणखी एक विषय घेऊ.

समजा, आपण पाचव्या मजल्यावर राहात आहोत. बाहेर जाण्यासाठी आपल्याला खाली रस्त्यावर उतरायचे आहे.

(मागील भागावरून पुढे)
५) पर्याय शोधल्यावर कुठल्याही पर्यायाच्या व्यवहार्यतेबद्दल विचार करण्यासाठी व त्याला व्यवहार्य स्वरूप देण्यासाठी डाव्या मेंदूचा वापर करतांना खालील क्रम ठेवावा.

मागील भागांत म्हंटल्याप्रमाणे स्वतःमधली सृजनशीलता विकसित करण्यासाठी मेंदूच्या दोन्ही भागांचा वापर करण्याचा सराव कसा करावा हे एडवर्ड् बोनो यांनी आपल्या "सीरियस् क्रिएटिव्हिटी" या पुस्तकांत दिले आहे.

मागील भागांत म्हंटल्याप्रमाणे सर्वसामान्य प्रौढ माणसांच्या विचारप्रक्रियेंत उजव्या मेंदूचा वापर जवळजवळ नसतोच. हे कसे घडून येते?

सृजनशीलता म्हणजे नवनिर्मितीची क्षमता. सृजनशीलता खालील चार प्रकारांत दिसून येते.
१) एखादी अगोदर अस्तित्वांत नसलेली अशी गोष्ट निर्माण करणे जी व्यवहारोपयोगी ठरेल.

प्रसिद्ध नाट्यदिग्दर्शक , अनुबोधपटकार आणि रंगभूमीवरील कलावंत श्री. अतुल पेठे यांचा नवीन अनुबोधपट आता गूगल् व्हीडीओ वर उपलब्ध आहे. अनुबोधपटाचे नाव आहे "ऊर्जेच्या शोधवाटा". हा अनुबोधपट कहाणी सांगतो ८२ वर्षे वयाच्या श्री. के.

उपक्रमाच्या सदस्यांनी वेळोवेळी प्रयत्नपूर्वक लिहिलेल्या लेखमालिकांचा वाचकांना अधिक चांगल्या रीतीने आस्वाद घेता यावा यासाठी अश्या लेखांना एकत्रित केले आहे.

ज्योतिषाकडे जाण्यापुर्वी .. प्रश्नोत्तरातून सुसंवाद

उपक्रमावरील दुसर्‍या एका लेखावरच्या प्रतिसादांवरून असे वाचण्यात आले की अनेकांना आजकालच्या राजकारण्यांविषयी फार अविश्वास वाटतो. नेते निव्वळ "राजकारण" करतात असे मत ऐकू येते.

(एक विनम्र सूचना - प्रस्तुत लेख संस्कृत विद्वज्जनांसाठी नाही).

दरवर्षी आयईएस संस्कृत केंद्र संस्कृत शिक्षकांसाठी वर्ग घेते ज्यात संस्कृत विषयात

उपक्रमींना कळवण्यास आनंद होतो की, आम्ही आधी येथे उल्लेखिलेला, टाटांनी निर्माण केलेला, जगातील चौथ्या क्रमांकाचा महासंगणक, याहू!च्या सहकार्याने आता भारतातील ख्यातनाम विद्यादानसंस्थांतील संशोधकांना आणि विद्यार्थ्यांना विनाम

तीन महिन्यांपूर्वी यनावाला यांनी चालू केलेल्या विषयावर पुढे विचार येथे देत आहे.

आमच्याकडे या रविवारी बरेच पाहुणे येणार होते. त्यामुळे घरात बरीच धांदल होती. दुपारी जेवणं होईपर्यंत सगळे कामात होते. दुपारची जेवणं झाली आणि आई-आजी दमल्याने जरा विसावल्या. आजोबा उरलेल्या कामांची यादी करायला बसले.

गाथासप्तशती: अल्प परिचय :(४)
.....
या लेखमालेच्या पहिल्या तीन भागांत आठ गाथा लिहिल्या. भाग:३ मधे श्री. लिखाळ यांनी एक शंका उपस्थित केली. तिच्या उत्तरासाठी नववी गाथा लिहिली. ती अशी:
...........................................................................................

आजच महाराष्ट्र् टाईम्स मध्ये खालील लेख वाचला. आपल्या माहिती साठी इथे डकवत आहे.

http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/2538505.cms

उपक्रम...मराठीतून व्यक्त होण्याचा!
13 Nov 2007, 1902 hrs IST

- नील वेबर

आणखी काही गाथा
६.अण्णो कोपि सुहाओ,मम्महसिहिणो हला! ह आसस्स
विज्झाइ णीरसाणं,सरसाण झत्ति पज्जलई |

संस्कृत छाया : अन्यः को पि स्वभावो,मन्मथशिखिनो हला हताशस्य |असा

ज्या अनेक महत्त्वाच्या गोष्टींना आपण 'टेकन फॉर ग्रँटेड' घेतो^१ त्यापैकी गुरुत्त्वाकर्षण एक आहे.

काही गाथा:
हालसातवाहनाने ७०० गाथांचा कोश केला.पुढे जयवल्लभ नावाच्या टीकाकाराने आणखी ३०० गाथा गोळा करून या कोशात भर घातली. या सर्व १००० गाथा स. आ.जोगळेकर संपादित सप्तशतीत आहेत.

गाथा सप्तशती:अल्प परिचय
...

दादांची आज दहावी पुण्यतिथी.

सकाळमध्ये काही लेख आले आहेत ते या ठिकाणी वाचता येतील.

आर्टस, कॉमर्समध्ये अजिबात इंटरेस्ट नव्हता. औरंगाबादला CEDTI ची प्रवेश परीक्षा दिली, जी ऑबजेक्टीव टाईप असते, ती तो चांगल्या तर्‍हेने पास झाला.

लेखाचे शीर्षक वाचून काहीच उलगडा नाही ना झाला? महाविद्यालयात असताना कोणती गाडी घेणार अस म्हटलं की आमचं एक उत्तर असायचं - काही नाही ठीक. अरे हे काही नाही ठीक म्हणजे काय? मग आम्ही सांगायचो, काही नाही ठीक म्हणजे कायनेटिक. :)

सरस्वती विद्यालयाच्या मुख्याध्यापिका खूपच चांगल्या होत्या.त्यांनी आमचं म्हणणं ऐकून घेतलं. त्यांनी एडमिशन देण्याच आश्वासन तर दिलंच शिवाय मनोविकार तज्ज्ञांची मदत घ्यायचाही सल्ला दिला.

ई आवृत्तीच्या निमित्ताने

आज स्वातंत्र्यवीर सावरकरांची ४२वी पुण्यतिथी. आजच सावरकरांवरील खूप सुंदर आणि माहीतीपूर्ण मराठी-इंग्रजी संकेतस्थळ चालू केले आहे.

लोकमान्य टिळकांनी गिरगाव येथील केशवजी नाईक चाळीत १८९३ साली सुरू केलेल्या मुंबईतील पहिल्या सार्वजनिक गणेशोत्सवाची अखंड उत्सव परंपरा खंडित होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.

इ. स. १६२०-१६७५ अमेरिकेतील सामाजिक परिस्थिती:

आयुष्यातला रसच संपलाय हो जसा काही! - २

नमस्कार!

तणाव म्हणजे काय, त्याची विविध कारणे, दुष्परिणाम, त्यावरील कायमस्वरूपी उपाय

तणाव एक सार्वत्रिक समस्या - आजच्या धकाधकीच्या जीवनामध्ये तणाव ही समाजाला

आयुष्यातला रसच संपलाय हो जसा काही!

पाद्री व्हॅलेंटाइन खरेच `पॉवरबाज' आहे काय ?

बाबा आमटेंनी लावलेल्या ह्या छोट्या रोपट्याचा आता झालेला वटवृक्ष. ही छायाचित्रे मी जुलै २००७ मध्ये घेतली आहेत. बाबा तेव्हा आनंदवनातच होते, संध्याकाळी त्यांना एका ढकलगाडीतून त्यांचे सहकारी आनंदवनात फिरवायचे.

तरीही ते म्हणतात, `आम्ही महाशक्ती होणार !'
दारूगुत्ते वाढताहेत, वेश्या रस्त्यावर खुणावताहेत
गॅसटंचाई भेडसावत आहे, झोपडपट्टी वाढत आहे ।। १ ।।
गुन्हेगारीच्या चित्रपटांची चलती आहे, दरोड्यांची संख्या वाढती आहे

जनतेला मतदानाच्या संदर्भात विशेष अधिकार देणारे घटनेतील ४९ वे कलम !

ऑटो एक्स्पो २००८ मध्ये टाटा मोटर्स कंपनीने १ लाखाची नॅनो सर्वांना दाखवली आणि वाहन जगतात एक क्रांती घडवून आणली. नॅनो दाखवत असतानाच टाटांनी आणखीन एक गाडी सर्वांना दाखवली. नावाने जुनी पण पुर्ण पणे नवी - टाटा सुमो - ग्रँडे.