व्याकरण

आजच्या मराठी लोकसत्तेमध्ये खालील लेख आलेला आहे. सदस्यांनी तो वाचावा आणि चर्चा करावी. मला तो येथे अपलोड करता येत नाही म्हणून रैपिड्शेर् चा दुवा डकवतो आहे.

धन्यवाद.

http://rapidshare.com/files/110779474/marathi-shuddhalekhana.gif

आम्हाला विभक्ती चे उपयोग शिकवताना ज्या वेळी रुच् धातुचा उपयोग करायची वेळ
आली तेव्हा मान्य गुरुवर्य श्री. जगदीश इंदलकर यांनी एक अतिशय सुंदर वाक्य सांगितले.

शीर्षक वाचून थोडे विचित्र वाटत असेल पण मला सदैव पडणारा हा प्रश्न आहे.

१.मराठी आणि इंग्लिश विराम चिन्हे "शेम टु शेम" कशी?(जसे कि पुर्ण् विराम(.),स्वल्प विराम(,) उद्गार चिन्हे (!) वगैरे.)

आम्ही ज्या प्रकारच्या बातम्या पुण्यात ऐकत आहोत त्यावरुन हा लेख लिहित आहे.

पुस्तक प्रकाशना चा कार्यक्रम स्थळ यशवतराव चव्हाण प्रतिष्ठाण येथे :
वेळ सांयकाळी ६ ते ८

जगप्रसिद्ध माणसे एकाच चित्रात. (माझे चित्र त्यात नाही ते सोडून द्या ;))

पण खालील चित्रातील सर्वांची नावे जाणून घेण्याची इच्छा आहे.

चला तर मग.

प्रस्तावना :

या भागात या लेखमालेचा समारोप होतो आहे. सुरुवातीचा मुद्दा हा की अभ्यास करताना व्याकरणाचे दृश्य आणि कार्यकारी स्वरूप काय असते? खरे तर या मुद्द्याने शेवट होऊ शकतो.

हा भाग पुन्हा लांबीला लहान लिहिलेला आहे. यातील मुद्द्यांची उपक्रमावर बाकी ठिकाणी ज्वलंत चर्चा होत आहे. ती विचारपूर्ण आणि आवेशपूर्ण मते या लेखाच्या अनुषंगानेही मांडली तर संवादात भर पडेल, म्हणून हा लिहून काढायची घाई केली.

हा भाग जरा लांब लिहिलेला आहे. पण यात तीन मोठ्या चर्चा करण्यालायक कल्पना आहेत.
पहिली ही की व्याकरणाचा पाया लोकांतली भाषा आहे. व्याकरण शब्दांत अर्थ भरत नाही, तो संबंध लोकांना व्याकरणाशिवाय कळतो.

या भागात नियम आणि अपवाद म्हणजे काय ते सांगितले आहे. खरे तर हे फक्त व्याकरणाला लागू नाही. पूर्ण विज्ञानालाच लागू आहे. कुठल्याही अभ्यासात तथ्यांची एक मोठी रास आपल्यापुढे साचलेली असते.

या भागासाठी तीन गोष्टींची खूप गरज होती : (१) मराठीतील संतवाङ्मयापासून ललित वाङ्मयापर्यंत सखोल व्यासंग, (२) मराठीतील ऐतिहासिक आणि कायद्याचे दस्ताऐवज, वृत्तपत्रकारिता यांचे उत्तम ज्ञान, आणि (३) मुद्देसूद विनोदबुद्धी.

रंगसंगती अशी :
जवळजवळ मुळातला शाब्दिक अनुवाद, किंवा सारांश
साधारण असेच काहीतरी तिथे आहे
पूर्णपणे माझी जबाबदारी

पतंजलींच्या व्याकरण महाभाष्यात प्रस्तावना मोठी गमतीदार आहे. ते पूर्ण पुस्तकच संवादाच्या रूपात लिहिलेले आहे.

मराठीमध्ये नकारात्मक वाक्यांत क्रियापदांची रूपे सकारात्मक वाक्यांपेक्षा वेगळी दिसतात.

संस्कृतात एखादी गोष्ट आपण उपस्थित नसताना घडून गेली असता त्या घटनेचे वर्णन करण्यासाठी परोक्ष भूतकाळ वापरला जातो.

आमचा यापूर्वीचा लेख गांभीर्यपूर्ण असला तरी त्यात अनवधानाने पण उत्स्फूर्तपणे "थैल्लर्ययुक्त" हा शब्दप्रयोग आल्याने उगीच वाद निर्माण झाला.

कॉलेजात असताना राहुल सांकृत्यायन यांच्या संस्कृत वेच्यांच्या संग्रहात बिज्जका (म्हणजे विजया) ह्या कवयित्रीची एक कविता मी वाचली होती. नीट आठवत नाही, आणि विभक्तीप्रत्यय आणि "चालवणं" वगैरे रामो राजमणिः च्या पलिकडे येत नाही.

प्रत्ययाचा वापर केल्यामुळे एका शब्दाची अनेक रुपे होतात. त्या मुळे भाषा शिकणे अवङघड बनते. स्पेलिंग तपासणे क्लिष्ट होते. म्हणून प्रत्यय लावण्याचा (लावणे चा) नियम मराठी व्याकरणातून (व्याकरण तून) रद्द् करावा.

वर्णमाला- (समज- गैरसमज) या लेखातून प्रमाणभाषा वि. बोलीभाषा ही चर्चा बाजूला काढली आहे. इच्छुकांनी येथे चर्चा करावी.

उपक्रमावर लेख का गायब होत आहेत?? विडंबन असू द्या ना. मुळ लेखकाची काही अडकाठी नसेल तर उपक्रमाला काय प्रॉब्लेम आहे???? अजबच आहे?

http://onlinenews.lokmat.com/php/detailednews.php?id=kolhapur001-00001-A...

अापले विचार?

जाता जाता काही -
.१ या संकेतस्थळावर 'शेतीविषयक', 'राजकारण', 'अस्सल [ईरसाल नव्हे] मराठी पाककला' अथवा 'सर्वसामान्य जिवनाविषयक' असे विविध चर्चायोग्य विषय असावेत.

वरील पैकी आपल्याला वाट्टेल त्या विषयावर वाट्टेल ते, वाट्टेल तेवढं लिहा. माझ्याकडून काही अडकाठी नाही. मनसोक्त लिहा आणि तणावमुक्त व्हा. just enjoy!!!!!!!!! किमान शब्द मर्यादा पाळा ही अट नाही, फक्त काही तरी लिहा हे एकच माझं मागणं.

गेल्या आठवड्यातल्या सुमारे वीस नवीन कल्पनांपैकी मी आज दोन नवीन उपक्रम येथे सुरू केले. (सर्वच कल्पना उपक्रम सुरू करण्याइतक्या चांगल्या मला वाटल्या नाहीत, म्हणून :-)

मी मराठी, मी महाराष्ट्रीयन, मी लेखन, मी कवी, मी मराठीचा उद्धार कर्ता पण मी भारतीय कुठे आहे ?

नमस्कार मंडळी,
लहानपणापासून मला भेडसवणारे काही व्याकरणातील प्रश्न आहेत.
उ आणि ऊ वापरण्याचे व्याकरणामध्ये काही नियम आहेत का?
उदा.
पूर्व की पुर्व?
सुरु की सूरू?
माणुस की माणूस?
व्याकरणचे यासंबधी काय नियम आहेत.

बरयाचदा वाचनामध्ये 'प्रचार आणि प्रसार' हे शब्द येतात.
एखाद्या गोष्टीचा प्रचार करणे म्हणजे प्रचार आलाच की?
या दोन शब्दांचा नक्की अर्थ काय?
दोन शब्दांमधील नेमका फरक काय?
उदाहरणासहीत स्पष्ट केलेत तर बरे होइल.

रम्या

मराठीतली फार्शी २-

जिथे क्रियापादे कर्त्याच्या लिंगानुसार बदलतात तिथे दोन वेगवेगळ्या लिंगातील कर्ते एका उभयान्वयी अव्ययाने जोडले तर क्रियापद कोणते वापरावे हा प्रश्न मला नेहमी पडतो.