संस्कृत

ऋग्वेदात जगाच्या उत्पत्तीबद्दल विप्रश्न करणारी काही सूक्ते आहेत. त्यात दोन "भारत एक खोज" या दूरदर्शन मालिकेच्या सुरुवातीला ऐकून आपल्या परिचयाची झालेली आहेत.

संस्कृत

वैदिक ऋचांचे रसग्रहण (अथर्ववेद दन्तसूक्त ६:१४०)

धनंजय — Thu, 17 Dec 2009 13:26:50 -0700

ऋग्वेदाचे जे प्राचीन ऐतिहासिक महत्त्व आहे, ते अन्य वेदांना नाही. (अर्थात यजुर्वेदी, सामवेदी घराण्यातल्या लोकांची येथे माफी मागतो.) पण त्यांतही बिचार्‍या अथर्ववेदाला तर पूर्वी "वेद" असे म्हणतसुद्धा नसत.

संस्कृत

वैदिक ऋचांचे रसग्रहण (मण्डूकसूक्त ७:१०३)

धनंजय — Sun, 06 Dec 2009 13:27:22 -0700

उपक्रमावर "आपले धर्मग्रंथ कधी लिहिले गेले" या मालिकेत सध्या ऋग्वेदाबद्दल चर्चा चालू आहे. त्यात ऋग्वेदाबद्दल भारावून टाकणारे साहित्य अशा प्रकारचा उल्लेख आला आहे.

संस्कृत

गीतेद्वारे संस्कृत शिक्षण व संस्कृतद्वारे गीता शिक्षण

सृष्टीलावण्या — Wed, 08 Jul 2009 03:30:30 -0600

तमाम संस्कृतप्रेमी जनांसाठी सुवर्णसंधी :

मुंबई येथे ९ ठिकाणी लवकरच संस्कृत माध्यमातून गीता शिक्षण व श्रीमद्भगवद्गीतेच्या माध्यमातून संस्कृत शिक्षण हा उपक्रम राबविण्यात येणार आहे.

संस्कृत

धातुपारायण

सृष्टीलावण्या — Thu, 25 Jun 2009 06:31:32 -0600

संस्कृतमधील विविध धातु आणि त्यांची रुपे ह्यांचे सार्वजनिक पारायण मुंबईतील एक अभ्यासकांचा गट नियमित करतो. सर्व संस्कृत प्रेमींना ह्यात सहभागी होता येईल.

संस्कृत

हातभार

सृष्टीलावण्या — Fri, 13 Mar 2009 09:34:47 -0600

गेल्या महिन्यात काही कारणाने दादर माटुंगा सांस्कृतिक केंद्रात जाणे झाले. नेहेमी प्रमाणेच त्यांनी दर्जेदार कार्यक्रम आयोजित केला होता.

संस्कृत

संस्कृतभारतीद्वारा सरलसंस्कृत सम्भाषणवर्ग

सृष्टीलावण्या — Fri, 05 Dec 2008 02:30:23 -0700

सोमवार, दि. ८-१२-२००८ ते मंगळवार, दि. १६-१२-२००८ पर्यंत सरस्वती भुवन, १ ला मजला, गणेश पेठ गल्ली, प्लाझा चित्रपटगृहासमोर, दादर (पश्चिम), मुंबई - ४०००२८ येथे नि:शुल्क संस्कृत सम्भाषण वर्ग होईल.

वेळ - सायंकाळी ६.३० ते ८.०० पर्यंत.

संस्कृत

भाषाशुद्धीचे यशापयश आणि सावरकर

जयगिरी — Sat, 15 Nov 2008 14:59:28 -0700

'सिग्नल'साठी 'अग्निरथगमनागमननिदर्शनपट्टिका' किंवा तसलाच काहीतरी संस्कृतोद्भव शब्द रुळवण्याच्या
[भाषाशुद्धीवादी/सावरकरी?] प्रयत्नाचे काय हसे झाले, विसरलात एवढ्यात?)

संस्कृत

read more

उच्चारण कार्यशाळा

ऋजु — Fri, 14 Nov 2008 21:23:19 -0700

आमच्या संस्थेतर्फे मुंबईत लवकरच एक उच्चारणशास्त्र कार्यशाळा होणार आहे. संस्कृतप्रेमींना हार्दिक निमंत्रण. त्या काळात जर मुंबईला येणे झाले तर मी ह्या कार्यशाळेला नक्की येईन. तेव्हा आपली भेट होईलच.

कलोअ,
आपला विनम्र,
ऋजु.

संस्कृत

देवनागरी लिपी व भाषाशुद्धी

जयगिरी — Sat, 01 Nov 2008 07:09:48 -0600

१) संस्कृत भाषा व देवनागरी लिपी ही जगातील सर्वात जास्त शास्त्रशुद्ध भाषा व लिपी आहे, असे आपण म्हणतो. यात अभिमानाचा भागही काही असतो, पण आपल्याला त्याबद्दल शास्त्रीय माहिती कमीच असते.

संस्कृत

संस्कृत- जिवंत की मृत? - काय फरक पडतो?

राधिका — Fri, 17 Oct 2008 05:23:09 -0600

एका प्रतिसादाचे स्वतंत्र लेखात रुपांतर करते आहे.

संस्कृत

संस्कृत ही मृत भाषा समजावी काय?

विसोबा खेचर — Fri, 17 Oct 2008 00:33:31 -0600

राम राम मंडळी,

कुठल्याही जिवंत भाषेची आपल्याला सर्वसाधारणपणे खालील लक्षणे सांगता येतील..

१) व्यवहारात तिचा नित्यनियमित वापर.

संस्कृत

संस्कृतदिन

वैशाली हसमनीस — Thu, 16 Oct 2008 01:06:55 -0600

आपल्या भारतात श्रावण शु.पौर्णिमेला ''संस्कृतदिन'' साजरा केला जातो.ह्या दिवशी भारत सरकारतर्फे व महाराष्ट्र सरकारतर्फेही कांही वयोवृध्द संस्कृत विद्वानांचा यथोचित सत्कार करण्यात येतो.संस्कृतविषयानुरुप अनेक कार्यक्रम आयोजित

संस्कृत

प्राण्याविषयीची सुभाषिते...

ऋजु — Mon, 13 Oct 2008 08:35:18 -0600

आमच्याच शाळेतील हिंदी विषयाचे शिक्षक मिश्राजी यांच्याशी एकदा मी डुक्कर ह्या प्राण्याविषयी बोलत होतो. तेव्हा त्यांनी सांगितले की सुव्वर हा शब्द मूळ संस्कृत शब्द सूकर ह्यावरून आला आहे.

संस्कृत

डोम्बिवली-नगरमध्ये संस्कृत-अनुरागिणां संस्कृतेन सम्मेलनम्

सृष्टीलावण्या — Fri, 10 Oct 2008 22:46:47 -0600

सुन्दरी च सरला च मधुरा च एषा भाषा, आगच्छन्तु, आगच्छन्तु, आस्वादयन्तु ।

*
*
*

संस्कृत

गहन आणि गुढ

ऋजु — Wed, 17 Sep 2008 23:38:05 -0600

नुकतीच ऋग्वेदातील एक सुंदर ऋचा वाचण्यात आली.

अरुणो मा सकृत् वृक: पथायन्तं ददर्शहि
उज्जिहीते निचाय्या तष्टेव पृष्ठयामयी ।। १-१०५-१८

संस्कृत

इन्द्राय इन्दो परिस्रव ।।

ऋजु — Tue, 01 Jul 2008 03:04:33 -0600

भारतात बरीच मद्यप्रिय लोकं जर ऋषीमुनी सोमरस पित होते तर आम्ही मद्यपान करणे गैर कसे अशी मखलाशी करतात.

संस्कृत

संस्कृतचे मारेकरी

ऋजु — Fri, 02 May 2008 07:17:36 -0600

एकदा आम्ही आपल्या संस्कृत वर्गात निरोप समारंभाला प्रमुख पाहुणे कोण बोलवायचे याची आपसांत चर्चा करत होतो.

संस्कृत

एक विशेष विभक्ती उपयोग

ऋजु — Thu, 24 Apr 2008 01:30:04 -0600

आम्हाला विभक्ती चे उपयोग शिकवताना ज्या वेळी रुच् धातुचा उपयोग करायची वेळ
आली तेव्हा मान्य गुरुवर्य श्री. जगदीश इंदलकर यांनी एक अतिशय सुंदर वाक्य सांगितले.

संस्कृत

माझे आवडते सुभाषित

ऋजु — Sun, 30 Mar 2008 19:10:05 -0600

सुखस्य दु:खस्य कोऽपि न दाता
परो ददाति इति कुबुद्धिरेषा ।
अहं करोमीति वृथाभिमान:
स्वकर्मसूत्रे ग्रथितो हि लोक: ।।

संस्कृत

शालेय विद्यार्थ्यांसाठी संस्कृतमधून निबंध सुलभलेखन.

ऋजु — Wed, 26 Mar 2008 02:01:19 -0600

(एक विनम्र सूचना - प्रस्तुत लेख संस्कृत विद्वज्जनांसाठी नाही).

दरवर्षी आयईएस संस्कृत केंद्र संस्कृत शिक्षकांसाठी वर्ग घेते ज्यात संस्कृत विषयात

संस्कृत

एक संस्कृत एकांकिका

राधिका — Fri, 12 Oct 2007 10:16:30 -0600

नमस्कार मंडळी,
मुंबईत ठाणे येथे नवरात्रीनिमित्त शारदोत्सवाचा कार्यक्रम आयोजित केला जातो. या कार्यक्रमात उद्या म्हणजे दिनांक १३ ऑक्टोबर रोजी, शनिवारी रुईया महाविद्यालयातर्फे एक संस्कृत एकांकिका सादर केली जाणार आहे.

संस्कृत

गीत मेघदूत ..२

दोन दिसांची नाती — Wed, 15 Aug 2007 13:06:33 -0600

II स्वरभास्कर पंडित भीमसेन जोशी प्रसन्न II

गीत मेधदूत ..१

राम राम मंडळी,

तसिमन्नद्रौ कतिचिदबलाविप्रयुक्त: स कामी
नीत्वा मासान् कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठ: ।

संस्कृत

जैन साहित्यातील विश्वाकार - भाग ३ (अंतिम)

जगन्नाथ — Sat, 28 Jul 2007 23:50:09 -0600

पहिल्या दोन भागांतच जवळपास सगळे सांगितले आहे. आणखी खूप सांगण्यासारखे नाही. प्रश्न "विश्व" ह्या गोष्टीचा नसून भाषेचा आहे, हीच ह्यातली गोम.

संस्कृत

जैन साहित्यातील विश्वाकार - भाग २

जगन्नाथ — Wed, 25 Jul 2007 20:04:10 -0600

आता जैन दर्शनाऐवजी "झेन" दर्शनाचा विचार करणार आहोत. दोघांचा संबंध काय? खूप दाट संबंध नसेल. पण दोन्हींचा जन्म एकाच संस्कृतीतला आहे.

संस्कृत

जैन साहित्यातील विश्वाकार - भाग १

जगन्नाथ — Mon, 23 Jul 2007 18:16:08 -0600

जैन वाङ्मयात जी विश्वाची संरचना सांगितली आहे ती थक्क करणारी आहे. ते समुद्र, ती द्वीपे, आकाश, पाताळ, ह्यांबद्दल वाचताना माणूस अक्षरशः हरवून जातो. पण ह्या सर्वांवर कळस म्हणजे विश्वाच्या एकूण आकाराबद्दलची कल्पना.

संस्कृत

वर्णमाला- शेवट

राधिका — Sat, 14 Jul 2007 10:06:40 -0600

आधीच्या लेखात आवाहन केल्याप्रमाणे वर्णमालेबाहेरचे वर्ण शोधण्याचे कुतुहल एकाही वाचकाला वाटल्याचे दिसले नाही. असो, चालायचेच!

संस्कृत

आषाढस्य प्रथम दिवसे..

विसोबा खेचर — Thu, 05 Jul 2007 04:13:27 -0600

II स्वरभास्कर पं भीमसेन जोशी प्रसन्न II

राम राम मडळी,

हिंदुस्थानी रागदारी संगीत

वर्णमाला (स्वर)

राधिका — Sun, 01 Jul 2007 10:01:46 -0600

काही तांत्रिक कारणांमुळे हा भाग उपक्रमावर आणायला बराच वेळ लागला, त्याबद्दल क्षमस्व!

संस्कृत

बौद्ध साहित्यातील नावे!

जगन्नाथ — Sat, 23 Jun 2007 09:38:43 -0600

मिलिंद, राहुल अशी दोनतीन नावे भारतात बुद्धधर्माचा सर्वत्र प्रसार होता तेव्हापासून प्रचारात आलेली आहेत, हे आपल्याला माहित असते.

संस्कृत

ग्रंथ- उपलब्ध / अनुपलब्ध

राधिका — Tue, 19 Jun 2007 05:08:44 -0600

नमस्कार मंडळी,

संस्कृत

वर्णमाला- व्यंजने

राधिका — Mon, 18 Jun 2007 09:16:03 -0600

गेल्या भागात आपण क् ते स् हे वर्ण पाहिले. त्यांच्यापुढील वर्णांचे उच्चारक याप्रमाणे-
य्- तालव्य
र्, ळ्- मूर्धन्य
ल्- दन्त्य
व्- दन्तोष्ठ्य
ह्- glottis.

संस्कृत

दुहेरी अर्थाचे सुभाषित

जगन्नाथ — Fri, 15 Jun 2007 14:04:46 -0600

कॉलेजात असताना राहुल सांकृत्यायन यांच्या संस्कृत वेच्यांच्या संग्रहात बिज्जका (म्हणजे विजया) ह्या कवयित्रीची एक कविता मी वाचली होती. नीट आठवत नाही, आणि विभक्तीप्रत्यय आणि "चालवणं" वगैरे रामो राजमणिः च्या पलिकडे येत नाही.

संस्कृत

वर्णमाला- उच्चारक्रिया

राधिका — Wed, 13 Jun 2007 09:19:25 -0600

या भागात काही तांत्रिक संज्ञा इंग्रजी भाषेत लिहिल्या आहेत, या संज्ञांसाठी मराठी प्रतिशब्द शोधण्याचे काम सुरू आहे.

संस्कृत

वर्णमाला- (समज- गैरसमज)

राधिका — Mon, 11 Jun 2007 10:31:25 -0600

काही वर्षांपूर्वी घडलेला प्रसंग आहे हा. एकदा एका व्यक्तीने मला असा प्रश्न विचारला की 'इतर भाषा शिकताना संस्कृतचा काय फायदा होतो?' तेव्हा मी संस्कृत साहित्याची विद्यार्थिनी होते. भाषाशास्त्राशी मात्र अद्याप ओळख व्हायची होती.

संस्कृत

दशरूपक

राधिका — Thu, 24 May 2007 05:06:52 -0600

स्वप्नवासवदत्तम वरील लेखांत नाट्याचे १० प्रकार असतात असा उल्लेख मी केला होता व काही वाचकांनी ते १० प्रकार कोणते असे विचारले होते. त्यांचे कुतुहल आणखी थोडे चाळवण्यासाठी त्या १० प्रकारांची जुजबी माहिती येथे देते आहे.

संस्कृत

स्वप्नवासवदत्तम्- मला आवडलेले

राधिका — Sat, 12 May 2007 10:22:26 -0600

मी या नाटकाकडे पाहते ती नाटककाराची कलाकृती या दृष्टीकोनातून. त्यामुळे वासवदत्ता, उदयन, पद्मावती या पात्रांइतकेच भासाने नाट्यरचनेसाठी वापरलेले devices देखिल मला फार आवडतात.

संस्कृत

स्वप्नवासवदत्तम्- कथानक

राधिका — Sat, 12 May 2007 10:14:52 -0600

भासाने उदयनकथेवर २ नाटके लिहिली. त्यापैकी पहिले 'प्रतिज्ञायौगंधरायण' आणि दुसरे 'स्वप्नवासवदत्तम'. 'प्रतिज्ञायौगंधरायण' जिथे संपते त्याच्या काही काळानंतर 'स्वप्नवासवदत्तम'चे कथानक उलगडते.

संस्कृत