आम्हा घरी धन शब्दांचीच रत्ने...
ह्या समुदाय मराठी भाषा, बोलीभाषा, वाक्प्रचार, म्हणी, शब्दांच्या व्युत्पत्ती आदी विषयांवरील रंजक-रोचक देवाणघेवाण, सवालजवाब आणि चर्चा व्हावी. भाषेवर, शब्दांवर प्रेम करणाऱ्या आणि भाषाव्यवहाराकडे चिकित्सकपणे (दुसऱ्या शब्दांत कीसपाडूपणे) बघणाऱ्या सर्वांचे इथे हार्दिक स्वागत.
काहि वाक्प्रयोग आणि अर्थ
प्रेषक ऋषिकेश (सोम, 02/01/2010 - 06:31)असे बरेच वाक्प्रयोग आहेत जे आपण सर्रास वापरतो पण त्याचा अर्थ नेहमी माहित असतोच असे नाहि. जसे मागे 'तुंबड्या लावणे' म्हणजे काय मला माहित नव्हते त्याची इथे (उपक्रमावर)चर्चा करून अंदाज आला.
इनोवेशन साठी मराठी शब्द ??
प्रेषक गौरी दाभोळकर (बुध, 12/30/2009 - 03:25)इनोवेशन ह्या शब्दासाठी चपखल मराठी शब्द आहे का?
सोहोनीन्च्या शब्दकोशामध्ये खालील दोन अर्थ सापडतात :
१. नवीन गोष्टी सुरू करणे
२. नवा उपक्रम, नवीन चाल, नूतन पद्धत
माझ्या आयडियाझ :
१. नूतनपद्धतीकरण
२. नवोपक्रम
तुमच्या आयडियाझ ?
शब्दांचा प्रवास
प्रेषक बाबासाहेब जगताप (गुरू, 12/10/2009 - 12:23)भाषेची गंमत अनुभवतांना आपल्या संग्रही भाषेचे ज्ञानही सहजपणाने जमा होते हे सांगतांना शांता शेळके यांनी राजीनामा या शब्दाचा गंमतीशीर प्रवास सांगितला आहे.
मराठी अभ्यास परिषदेच्या संकेतस्थळासाठी मदत हवी आहे
प्रेषक चित्तरंजन (मंगळ, 12/08/2009 - 09:14)१ जानेवारी १९८२ रोजी पुणे येथे स्थापन झालेल्या 'मराठी अभ्यास परिषदे'चे संकेतस्थळ २००८ सालच्या महाराष्ट्रदिनी सुरू झाले.
पद, हुद्दे, पदवी आणि हक्क, अधिकार
प्रेषक प्रियाली (गुरू, 11/26/2009 - 16:51)खालील पदे, हुद्दे आणि त्याबरोबर चालत येणारे हक्क आणि अधिकार यांची माहिती हवी आहे. तसेच, समानार्थी भासणार्या शब्दांत काही अर्थच्छटांचे फरक असल्यास तीही माहिती हवी आहे. काही पदे खाली दिली आहेत.
१. जहागिरदार
२. जमीनदार
३. वतनदार
आणखी शब्द- अतिमानवी शक्ती
प्रेषक . (गुरू, 11/05/2009 - 15:47)'अतिमानवी शक्ती' हा शब्दप्रयोग वाचून घाबरू नका. जिवंत माणसांच्या पलीकडील संकल्पना इथे अभिप्रेत आहेत. थोडक्यात काय, तर भूता-खेतांचे प्रकार, राक्षस, देव- देवता या संकल्पना आणि त्यांची नावे हवी आहेत.
नवा उपक्रम - भांडीकुंडी (२)
प्रेषक . (बुध, 11/04/2009 - 16:25)मंडळी,
आधीच्या चर्चेत ५० प्रतिसाद झाले आहेत, त्यामुळे नवा भाग टाकते आहे. (एका दिवसांत ५० प्रतिसाद :ऑ) सर्वजण मस्त शब्द सुचवत आहेत, इथेही तेच चालू द्या.
राधिका
शब्दच्छल
प्रेषक पर्स्पेक्टिव (बुध, 09/02/2009 - 15:21)पुणेरी पर्याय या मूळ चर्चेतील काही प्रतिसाद येथे हलवण्यात येत आहेत. शाब्दिक शंका, शब्दच्छल यांवर यापुढे येथे चर्चा करता येईल. धन्यवाद!
लिखाणात कमीतकमी 25 शब्द हवेत.
लिखाणात कमीतकमी 25 शब्द हवेत.
रा.चिं.ढेरे यांचे संकेतस्थळ
प्रेषक सन्जोप राव (मंगळ, 07/21/2009 - 01:35)ज्येष्ठ साहित्यीक व इतिहाससंशोधक रा. चिं. ढेरे यांच्या संकेतस्थळाचे नुकतेच उद्घाटन झाले. ढेरे यांचे जीवन व कार्य याचा सुरेख आढावा या स्थळावर घेतलेला आहे.
माझ्या संग्रहातील पुस्तके -८ मिरासदारी
प्रेषक सन्जोप राव (शनि, 06/13/2009 - 12:15)द. मा. मिरासदार हे मराठीतले आघाडीचे विनोदी लेखक. लोकप्रियता हा यशस्वी होण्याचा निकष लावायचा झाला तर अगदी यशस्वी लेखक. पण लोकप्रियता आणि दर्जा यांचे काही म्हणजे काही नाते नाही.
माझ्या संग्रहातील पुस्तके - ७ कुसुमगुंजा
प्रेषक सन्जोप राव (बुध, 06/10/2009 - 13:03)जी.ए.कुलकर्णींच्या काहीशा अपरिचित पुस्तकांपैकी एक म्हणजे १९८९ साली प्रकाशित झालेले 'कुसुमगुंजा' हे पुस्तक.
माझ्या संग्रहातील पुस्तके - ३
प्रेषक वाचक (बुध, 03/11/2009 - 18:12)वास्तविक एखाद्या पुस्तकाने इतके झपाटून जाण्याचे वय (आणि मन) आता राहिलेले नाही. म्हणजे वय खूप झाले असे नव्हे तर आता नवथरपणा जाउन कशालाही पटकन दिलखुलास दाद देण्याची, शिफारस करण्याची खोड जाउन अंगी एक (उगिचच) शिष्टपणा आला आहे.
माझ्या संग्रहातील पुस्तके - २
प्रेषक मुक्तसुनीत (बुध, 02/25/2009 - 12:36)"माणसं अगदी सहजतेनं काही माणसांना वेगळं टाकतात. जात-धर्म-रंग-भेद... आर्थिक भेद, स्त्री-पुरुष भेद, निरोगी आणि विशिष्ट रोगांई पीडीत असणार्यांच्यातले भेद ...
माझ्या संग्रहातील पुस्तके - १
प्रेषक सन्जोप राव (शुक्र, 02/13/2009 - 05:00)प्रास्ताविक: वाचनाची आवड असलेल्या आपल्या सर्वांच्या घरी नेहमीची लोकप्रिय पुस्तके तर असतातच, पण आपल्याकडे आपल्याला आवडलेली अशी काही खास पुस्तके असतात. आपली अभिरुची, आपले अनुभव आणि आपली जीवनविषय दृष्टी (बापरे!
वान्-वंत आणि मान-मंत
प्रेषक वरदा (मंगळ, 01/27/2009 - 20:35)वान-वंत आणि मान-मंत हे प्रत्यय 'युक्त' ह्या अर्थी लागून अनेक शब्द तयार झाले आहेत. उदाहरणार्थ बुद्धिवान, शक्तिमान वगैरे.
मराठी शुद्धलेखनावर उपाय
प्रेषक सूर्यकांत डोळसे (रवि, 01/04/2009 - 19:07)१) कोणतीही भाषा ही बोलल्याप्रमाणे शंभर टक्के शुद्ध लिहीता येवु शकत नाही. हे भाषाशास्र मान्य करीत असतानाही शुद्धलेखनाचा आग्रह का धरला जातो?
निमत्रण
प्रेषक सलील वाघ (मंगळ, 12/16/2008 - 07:19)रेसकोर्स् आणि इतर कविता
धा जानेवारीला
प्रकाशित होतय
पत्रकार भवन मध्ये
सन्ध्याकाळी साडेपाचला
पुण्यात
वसन्त दत्तात्रय गुर्जर येणारेत
बाकीची कांम बाजूला टाकून
तुम्हीपण प्रकाशनाला यायचय
हेच फोर्मल इन्विटेशन
स्वप्न संकेत
प्रेषक सूर्यकांत डोळसे (मंगळ, 12/09/2008 - 08:08)१)आपण कळत्या -नकळत्या वयापासून कधीही न पाहीलेल्या वास्तु,इमारती,घरे,गड-किल्ले,रस्ते इत्यादी बाबी स्वप्नात का दिसतात?
२)भगवान रजनीश यांनी वर्णन केलेली देजायू अवस्था हीच काय?
३)याला वैद्न्यानिक आधार मिळेल काय?
मानवातील गुप्त शक्ति............
प्रेषक सचिन खुटवड (बुध, 11/26/2008 - 06:25)मानवातील गुप्त शक्ति............
मानवात खरेच गुप्त् शाक्ति आसतात का?
उ. दा. -
१) समोरिल् व्यक्ति च्या मनातिल विचार् ओळ्खने.
२) समोरिल् व्यक्ति चे आजार दुर करने.
३) समोरिल व्यक्ति ला येनार्या सन्कटाचि जानिव करुन देणे , ईत्यादि.
़ञानेश्वरानी खरेच भिन्त चालवली आसेल काय?
प्रेषक सचिन खुटवड (मंगळ, 11/25/2008 - 07:34)ञानेश्वरानी खरेच भिन्त चालवली होति काय ?या विषया वर काहि माहिती / मार्ग दर्शन करावे.
आस्तिक आणि नास्तिक सर्वानि सहभाग घ्यावा हि नम्र विनन्ति.............
सस्नेह निमन्त्रण..............
जीवनात येणारे चमत्कारीक आनुभव ( आतिद्रिय शक्तिना निगडित् )
प्रेषक सचिन खुटवड (सोम, 11/24/2008 - 09:14)- प्रतिसाद देण्यासाठी येण्याची नोंद करा किंवा सदस्य व्हा
बदलती मराठी - २
प्रेषक प्रियाली (गुरू, 11/13/2008 - 10:45)बदलती मराठी या मूळ चर्चेत सुमारे ८०-८५ प्रतिसाद झाल्याने ही वेगळी चर्चा सुरु करत आहे.
तुझ्या माझ्यात?
प्रेषक नवीन (बुध, 10/08/2008 - 15:59)तुझे, माझे मधील झ् चा उच्चार झर्यातल्या झ सारखा आहे की झलकमधल्या झ सारखा आहे?
'ऊंझा-जोडणी' आणि मराठी शुद्धलेखन
प्रेषक चित्तरंजन (रवि, 05/25/2008 - 17:19)गुजराती भाषा परिषदेने (मूलतः भाषाशुद्धी अभियान) ऊंझा येथे १९९९ भरविलेल्या अधिवेशनात घेतलेल्या निर्णयानुसार (ठरावाप्रमाणे) ऱ्हस्व-दीर्घ अशा दोन-दोन इ-ई, उ-ऊ, ऐवजी फक्त एकच ई व ऊ चा वापर करावा, अर्थात फक्त दीर्घ ई ( ी ) व ऱ्हस्व उ ( ु )
वात्रटिका:एक स्वतंत्र् साहित्य प्रकार ?
प्रेषक सूर्यकांत डोळसे (सोम, 05/19/2008 - 14:03)मी 'वात्रटिका:एक स्वतंत्र् साहित्य प्रकार 'या विषयावर् पीएच्.डी.करण्याचा संकल्प् केलेला आहे.जाणकारांनी मार्गदर्शन करावे ही विनंती.या विषयावर अगोदर कुणी पीएच्.डी. केली आहे काय?-सूर्यकांत डोळसे
मराठी भाषा : इतिहास आणि विकास
प्रेषक प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे (शुक्र, 05/16/2008 - 02:54)कोणती भाषा केव्हा जन्माला आली हे सांगणे अवघड असते. भाषा एखाद्या कोणत्या क्षणी झाली आणि कोणत्या क्षणी नष्ट झाली असे म्हणता येत नाही. भाषा ही दीर्घकाळ चालणारी प्रक्रिया आहे. एका भाषेचा शेवट दुसर्या भाषेची सुरुवात नसते.
कोटेबल कोट्स
प्रेषक नवीन (बुध, 04/30/2008 - 12:10)कोट्स वाचणे, जमवणे, लक्षात ठेवणे आणि योग्य वेळी वापरणे असा अनेकांचा छंद असतो. थोडक्या शब्दात मानवी स्वभाव, वागणूक, परिस्थिती इ. इ. वर नेमके भाष्य करणार्या कोट्स वाचणार्याला एक वेगळाच आनंद देऊन जातात.
उदाहरणार्थ हे पाहा :
'अंतर्नाद' -एप्रिल २००८
प्रेषक सन्जोप राव (बुध, 03/26/2008 - 15:34)आवर्जून वाचावा असा अंक आहे. सहसा एखादा अंक अथपासून इतीपर्यंत आवडतो असे होत नाही. पण या अंकाच्या देखण्या मुखपृष्ठापासून त्यातील लेख, कवितांपर्यंत सगळे उत्कृष्ट आहे.
आखूड लोकांचा प्रदेश
प्रेषक सन्जोप राव (शुक्र, 12/28/2007 - 06:08)'अनुभव' च्या या वर्षीच्या दिवाळी अंकात "आखुड लोकांचा प्रदेश' या नावाचा सुहास पळशीकरांचा एक मस्त लेख आहे. सातत्याने महाराष्ट्र व मराठी भाषा यांवर कसा अन्याय होतो आहे, असे गळे काढणार्यांना पळशीकरांनी पुराव्यासह चपराक दिली आहे.
दिवाळी अंक - काय वाचाल?
प्रेषक सन्जोप राव (सोम, 11/12/2007 - 11:29)२००७ सालचे सगळे दिवाळी अंक आता प्रकाशित झाले आहेत.
संवादकला २ - शब्दसामर्थ्य आणि वाचन
प्रेषक सन्जोप राव (रवि, 10/28/2007 - 06:31)भाषा कोणतीही असो, तिच्यातील प्रकटन प्रभावी व्हायचे असेल तर आपला शब्दसंग्रह मोठा असला पाहिजे. असे म्हणतात, की वयाच्या पंचविसाव्या वर्षापर्यंत तुमचा शब्दसंग्रह नव्वद टक्के संपृक्त / समृद्ध झालेला असतो.
निळ्या काचेचे पेन
प्रेषक सन्जोप राव (रवि, 09/16/2007 - 02:03)कोणतेही पूर्वगृह, कोणत्याही निष्ठा, कोणतेही अहंकार (धार्मिक कार्यक्रमात जानव्यातली लोखंडी किल्ली बाजूला काढून ठेवतात त्याप्रमाणे - जी.
विविध
प्रेषक शरद् कोर्डे (रवि, 07/08/2007 - 09:05)१) "ऐपत" शब्दाची फोड
आपण 'ऐपत' हा शब्द आर्थिक क्षमता या अर्थाने वापरतो. त्याची फोड अशी :
ऐपत = ऐ + पत = आय + पत
आय म्हणजे उत्पन्न (उदा. आयकर म्हणजे इन्कम टॅक्स).
परोक्ष-अपरोक्ष
प्रेषक अभियंता (मंगळ, 07/03/2007 - 10:12)संस्कृतात एखादी गोष्ट आपण उपस्थित नसताना घडून गेली असता त्या घटनेचे वर्णन करण्यासाठी परोक्ष भूतकाळ वापरला जातो.
'सुख' व 'दु:ख' यांची व्युत्पत्ति
प्रेषक शरद् कोर्डे (बुध, 05/30/2007 - 10:32)'सु' म्हणजे काहीतरी चांगले / अनुकूल. 'दु:' म्हणजे काहीतरी वाईट / प्रतिकूल. उदा. सुलभ वि. दुर्लभ, सुकाळ वि. दुष्काळ, सुष्ट वि. दुष्ट.
'ख' म्हणजे आकाश. म्हणून 'खग' अर्थ आकाशमार्गे गमन करणारा म्हणजे पक्षी.
लिपी आणि मौखिक ज्ञान
प्रेषक लिखाळ (सोम, 05/14/2007 - 14:20)वारांची नावे
प्रेषक प्रियाली (रवि, 04/15/2007 - 20:21)मराठी भाषेतील वारांची नावे आणि त्यांची निवड कशी आणि केव्हा केली गेली याबाबत उपक्रमाच्या सदस्यांना अधिक माहिती आहे काय?
आई
प्रेषक मृदुला (मंगळ, 04/10/2007 - 10:39)मराठीतील आई शब्दाचे मूळ काय? बहुसंख्य भाषांमध्ये मातेला संबोधणारा शब्द म ने सुरू होतो किंवा संपतो. मराठीत नाही. असे का असावे?
शाब्दिक आणि व्याकरणाचे प्रश्न
प्रेषक शशांक (शुक्र, 03/30/2007 - 13:25)जिथे क्रियापादे कर्त्याच्या लिंगानुसार बदलतात तिथे दोन वेगवेगळ्या लिंगातील कर्ते एका उभयान्वयी अव्ययाने जोडले तर क्रियापद कोणते वापरावे हा प्रश्न मला नेहमी पडतो.
मराठीतली फार्शी-१
प्रेषक चित्तरंजन (बुध, 03/21/2007 - 13:37)मराठी भाषेत अनेक फार्शी शब्द इतके रूढ झाले आहेत की, आता एखादा शब्द फार्शीतून आला आहे हे सांगताही येणार नाही. ह्या शिवाय मराठीतले काही शब्द फारशी नसले तरी त्यांच्या निर्मितीमागे फार्शी प्रभाव आहे.
